İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan ’19-20 Şubat Dezenformasyon Bülteni’ ile zelzele ışıkları bir kere daha gündeme geldi.

DEPREM IŞIĞI NEDİR?

Bültende, zelzele sırasında görülen ışımalara ait, “Ülkemizde meydana gelen sarsıntılar sırasında görülen kısa vadeli ışımalar, afet sonrası birçok komplo teorisi ve dezenformasyona mevzu olmuştur. Birçok kere bu ışıkların zelzeleler oluşturan bir sistemin işareti olduğu argüman edilmiştir. Zelzelesi oluşturan güç birikimi, kayaçları oluşturan kimi minerallerin elektriksel özelliklerinde değişime neden olmaktadır. Yarar hareketin başlamasıyla biriken güç hür kalmakta, bir yandan sarsıntı meydana gelirken öteki yandan elektriksel değişim parlak ışımalara yol açmaktadır. Sarsıntıda gözlemlenen parlak ışımalar, kayaçlardaki mineraller ile ilgili olarak ortaya çıkmaktadır ve sırf muhakkak şartlarda oluşmaktadırlar. Sarsıntı sırasında görülen ışıklar, yerden 200 metre yüksekliğe kadar çıkabilmekte ve kimi durumlarda yıldırımlar formunda belirmektedir. Mavimsi alevlere ve ışık kürelerine benzeyen sarsıntı ışıkları, kısa müddette kaybolmaktadır. Bu ışımalar sarsıntı sonrasında değil, zelzele sırasında görülmektedir” denildi.

İnsanlığın asırlardır deneyimlediği bir tabiat olayı olan sarsıntı ışıkları birinci defa MÖ 89 yılında gözlemlendi. 1965 yılında Japonya’da meydana gelen bir zelzele sırasında birinci kere kameralara yakalanan zelzele ışıkları, daha sonra Çin, Yeni Zellanda ve İtalya’da da görüldü.

DEPREM IŞIKLARI NEDEN OLUR?

Bilim insanları sarsıntı ışıklarının hakikaten var olup olmadığı konusunda net bir açıklama yapmaktan kaçınıyor.

NASA Araştırmacısı Friedemann Freund ve meslektaşları, zelzele ışıklarının sebebini kayaların belli bir halde sıkıştırıldığında güçlü elektrik alanları üretip, piezoelektrik tesir yaratması olarak görüyor.

Bazı uzmanlar ise bu durumu; sarsıntıdan evvel yerdeki tansiyonun, negatif yüklü oksijen atomu kümelerini parçalayarak, atomların yüzeye çıkmasıyla oluşan yüklü bir gaz kümesi olarak açıklıyor.

Ek olarak, her zelzelede görülmeyen bu ışıklar, epeyce enderdir. Kısa ömürlü ve öngörülemez olmaları, bilim insanlarının zelzele ışıklarını incelemesini hayli zorlaştırıyor.

Sonuç olarak sarsıntı ışıklarının nedeni ve süreci tam olarak açıklanamazken, neden bazen şimşek bazen küre biçiminde gerçekleştiği de tam olarak bilinmiyor.

Kaynak: Cumhuriyet